„Örvinglun hefur gripið minnihlutann á Alþingi. Hann er sannfærður um að Íslendingar hafi einfaldlega ruglast þegar þeir kusu ranga flokka til valda í haust. Séu eitthvað ringlaðir þegar þeir segja í öllum könnunum að þeir kunni að meta verk og stefnu þessara sömu flokka. Skilji greinilega ekki hversu mikilvægt það var að stjórnmálaöfl sem var hafnað í kosningum reyni að taka lýðræðið úr sambandi ef þau fá ekki að ráða. Á meðan minnihlutinn ráfar um í myrkrinu í leit að einhvers konar pólitískum persónuleika þá er eina vöruframboðið sem hann getur boðið upp á hræðsluáróður og samsæriskenningar af ýmsum toga. Og fólkið í landinu sér í gegnum það.“

Þannig er fyrsti hluti langrar greinar Þórðar Snæs Júlíussonar framkvæmdastjóra þingflokks Samfylkingarinnar.““

„Útgangspunkturinn í lýðræði er að vald eigi sér uppsprettu hjá fólkinu í viðkomandi samfélagi. Að stjórnmálamenn og -flokkar bjóði upp á hugmyndir um hvernig það samfélag eigi að þróast og svo kjósi fólkið milli þeirra hugmynda. Þau öfl sem njóti mests stuðnings fái að hrinda hugmyndum sínum í framkvæmd.

Í fyrra gerðist það í annað sinn í lýðveldissögunni að meirihlutastjórn var mynduð eftir kosningar sem innihélt hvorki Sjálfstæðisflokk né Framsóknarflokk. Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur er því önnur fullnuma ríkisstjórnin sem situr frá 1944 án aðkomu valdaflokkanna tveggja.

Flokkarnir þrír sem skipa þá ríkisstjórn: Samfylking, Viðreisn og Flokkur fólksins, hafa eðlilega aðrar hugmyndir um hvernig megi bæta samfélagið en flokkarnir sem hafa meira og minna stýrt íslensku samfélagi og þriðji flokkurinn sem nú er í stjórnarandstöðu, að uppistöðu mannaður pólitískum flóttamönnum úr þeim báðum.

Þær hugmyndir komu skýrt fram í kosningaáherslum stjórnarflokkanna í aðdraganda kosninga, í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar eftir að hún var mynduð og í þingmálaskrá hennar þegar Alþingi hóf störf að nýju.“

Þórður heldur áfram:

Það ruglaðist einhver og óboðnir fóru að stjórna

„Það mátti alltaf reikna með harðri stjórnarandstöðu í kjölfar hreinna valdaskipta. Að það yrði kveinað. Sjálfstæðisflokkur og Framsókn telja sig enda eiga einhvers konar hefðarrétt á valdi á Íslandi og viðbúið var að þeir myndu láta eins og niðurstöður kosninga, þar sem stjórnarflokkarnir fengu 36 þingmenn af 63 en gömlu valdaflokkarnir fengu báðir sína verstu niðurstöðu í kosningum frá upphafi, væru órökréttar.

Það áttu hins vegar fáir von á því að minnihlutinn á Alþingi myndi einfaldlega hafna framgangi lýðræðisins. Færi í sambræðing af setuverkfalli og frekjukasti sem birtist í formi málþófs, tafarleikja og þinglegra klækjabragða í málum af öllum tegundum, líka skýrum umbótamálum sem minnihlutinn er sammála. Að forsvarsmenn hans myndu fara í pontu Alþingis og segja að það væri heilög skylda að stöðva öll mál meirihlutans sem væru ekki þóknanleg flokkunum sem var hafnað í síðustu kosningum. Milli þess sem þau misstu nánast meðvitund af móðgunargirni og súrefnisskorti eftir að hafa festst á innsoginu.

Að það myndi í alvöru gerast að minnihlutinn á lýðræðislega kjörnu þjóðþingi hafi reynt að banna meirihlutanum að framkvæma kerfisbreytingu á því hvernig veiðigjöld eru reiknuð út. Að í stað þess hafi minnihlutinn rétt fulltrúum meirihlutans umslag með eigin frumvarpi sem hafði alla þá áferð að hljóta velþóknun stórútgerðarinnar og segja honum að leggja það fram í staðinn fyrir sitt eigið.

Að þingið væri í þeirri stöðu, mánuði eftir að það átti að ljúka störfum, að minnihlutinn hefði sett sögulegt Íslandsmet í kjaftavaðli úr pontu og væri búinn að hóta því opinberlega að margbæta það met ef ekki yrði farið að vilja fulltrúa verulegs minnihluta kjósenda í landinu.

Allt rökstutt með því að réttkjörinn meirihluti hlyti bara að vera tímabundið eitthvað að ruglast og minnihlutinn þyrfti því að hafa vit fyrir honum.

Það er þeirra lýðræði.

Við þessar aðstæður tók forseti Alþingis þá ákvörðun að beita ákvæði þingskaparlaga svo lýðræðið gæti fengið framgang. Sú ákvörðun var að öllu leyti ígrunduð á tvíþættu markmiði fulltrúalýðræðis: að tryggja vandaða umræðu áður en ákvarðanir eru teknar og að tryggja að vilji meirihlutans nái fram að ganga.

Viðbrögð minnihlutans, fylgitungla hans, málgagnanna og valdakerfisins sem allir framantaldir tilheyra við þessu voru ofsakennd. Svart varð hvítt og upp niður. Svo virtist að í huga margra innan þessa kerfis væri það andlýðræðislegt að lykilmál ríkisstjórna með meirihluta kjósenda á bakvið sig og níu manna meirihluta í þinginu fengi framgang.

Það felist í því einhvers konar glundroði að Sjálfstæðisflokkur og Framsókn, eða klofningur úr þeim, ráði ekki ferðinni í íslensku samfélagi.

Verið hrædd við fólkið sem er að ruglast

Af hverju er stjórnarandstaðan að ganga svona af göflunum? Fyrir því geta verið nokkrar ástæður.

Ein er að gömlu valdaflokkarnir tveir eru í miklu tilvistarlegu öngstræti. Þeir eru þjakaðir af innanmeinum og forystukreppu. Þegar þeir fara ekki með vald virðast þeir án pólitísks persónuleika. Skilaboðin sem þeir senda kjósendum sínum eru út um allt. Enginn virðist ganga í takt.

Önnur ástæða er sú að til valda er komin ríkisstjórn sem vinnur á þeim forsendum að hér sé samfélag og samtakamáttur, ekki bara einstaklingar, fjölskyldur, tækifærismennska og valdabarátta. Að hægt sé að byggja upp það samfélag á hugsjónum frá botni upp, með almannahagsmuni að leiðarljósi, í stað þess að það sé rekið af valdstjórn frá toppi niður með aðgæslu sérhagsmuna í fyrirrúmi.“

Seinna í greininni segir:

„Það valdakerfi sem byggt hefur verið upp á Íslandi í tíð þeirra flokka sem oftast nær hafa stýrt landinu byggir í grunninn á að fólk geti aðallega hagnast á grundvelli betra aðgengis að tækifærum, upplýsingum og peningum annarra sem það fær á gráa svæðinu milli viðskipta og stjórnmála.

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri lýsti þessari stöðu í viðtali fyrir rúmum fjórum árum þar sem hann sagði að Ísland væri „að miklu leyti stjórnað af hagsmunahópum og það er meiri háttar mál að lenda uppi á kant við þá.“ Það verður seint hægt að afskrifa Ásgeir sem vinstrivilling eða öfundarmann sem geti ekki sofið vegna þess að einhverjir séu að græða peninga. Þar fer maður sem sér allt sem hann vill í kerfinu.“

Greinin er til muna lengri en segir hér.