Greinar

Hvernig ætti ríkisstjórnin að bregðast við?

By Miðjan

May 23, 2026

Umræðan: Sigurjón Þórðarson alþingismaður skrifaði:

„Þessar upplýsingar sem komu fram við skýrslubeiðni Dags B. um víðtæk ítök og gríðarleg uppkaup kvótaþega á fyrirtækjum koma ekki á óvart. Það hefur komið fram að það vanti talsvert upp á að allt sé talið með í skýrslunni. Ekki er það ókunnuglegt þar sem það gætir enn ákveðinnar meðvirkni innan stjórnkerfsins þar sem frekar er reynt að fegra ásýnd og afleiðingar kvótakerfisins. Kerfis sem ætlað var að auka afla og tryggja byggð en hefur því miður leitt til þveröfugrar niðurstöðu.

Nýlega óskaði ég eftir upplýsingum um hve hátt hutfall af útgefnum aflaheimildum væri ekki veitt árlega t.d. í ufsa. Í stað þess að Fiskistofa veitti þær upplýsingar með skýrum hætti þá var dregið frá það magn sem leyfilegt var að flytja yfir á næsta ár auk þess sem notað hafði verið í þau undarlegheit sem kallast tegundatilfærsla.

HVAÐAN KOMA PENINGARNIR?

Nú er það svo að rekstur stóru sjávarútvegsfyrirtækjanna er með ýmsu móti, sum eru mjög vel rekin á meðan önnur eru það ekki eins og gengur.

Uppspretta fjármagns stóru kvótaþeganna má fyrst og fremst rekja til þess að þeir geta selt sjálfum sér hráefnið langt undir markaðsvirði í samþættri virðiskeðju. Þetta fyrirkomulag lækkar hlut sjómanna og hafnargjalda með beinum hætti. Þekkt dæmi er af loðnu sem verðlögð er í Færeyjum á 250 kr/kg en hér á Íslandi á 80 kr./kg. Þessi verðmunur skilar ríflega 20 milljarða króna lægra hráefnisverði sem losa má á öðrum stað í virðiskeðjunni.

Fyrsta skrefið og það áhrifaríkasta er að tryggja að fiskur sé verðlagður með gagnsæjum og sanngjörnum hætti á fiskmarkaði.

Það er snúið fyrir útgerðina að leggjast gegn því með einhverjum málefnalegum rökum þar sem verið er með því að tryggja útgerðinni hæsta verð hverju sinni.“