Stórauðvaldið er knúið áfram vegna varðveisla um valdastöðu sína í íslensku samfélagi

Þröstur Ólafsson skrifaði:

„Við Íslendingar erum eyþjóð. Verkleg og andleg þekking og útbreyðsla þeirra endaði við við strendur Atlantshafsins. Vinnubrög í eina atvinnvinnuvegi okkar voru allt fram á tuttugustu öld svipuð þeim sem við voru höfð á Sturlungaöld. Landbúnaðurinn var rekinn með hálf nauðugum vinnuhjúum. Þau voru frátekin fyrir bændur, sem réðu því sem þeir kærðu sig um. Engar áskoranir. Hvorki að utan né innan lands. Innlend valdastétt hafði alltaf undirtökin.Var örugg um sig. Kóngurinn þurfti á þeim að halda. Það eru verstu valdsmenn íslenskrar sögu. „Íslands óhamingju verður allt að vopni,“ sagði Jónas.

Við náðum ekki verulegum árangi í atvinnuháttum fyrr en við opnuðum landið, í áföngum þó. Hvert skref vel ígrundað. Opnunin til útlanda færði okkur bæðu ný vinnubrögð og erlend viðskiptatækifæri. Stærstu skrefin voru stigin þrátt fyrir mikla andstöðu innan lands (NATO og EES). Þjóðarsálin átti erfitt með að yfirgefa einangrun, einokun og valdníðslu. Óttast það óþekkta. Telja framandi þjóðir enga jafningja. Við fengum Danahatur með móðurmjólkinni. Þrátt fyrir all víðtækt Danahatur urðu Norðurlöndin fyrsti áfangastaðurinn út í heiminn. Þorskastríðin sönnuðu fjandsamlegan ásetning og auðlindarán erlendra ríkja.

EES samningurinn var sagður setja höfuðból á sölumarkað og fullveldið yrði fótum troðið.

Bara Kaninn á Vellinum var vinur okkar. Þannig leið kalda stríðið. Enga vini, bara Kanann. Þar festist sýn okkar til útlanda til áratuga.

Með tilkomu innri markaðs ESB neyddumst við til að rifa lokaða heimsýn okkar. Andstaða sósíalista og þjóðernissinna gegn her í landi var sterk og mótaði hugrfar margra – mótun sem nýta mátti áfram hvenær sem skuldbindandi tenging við útlönd var á dagskrá. EES samningurinn var sagður setja höfuðból á sölumarkað og fullveldið yrði fótum troðið.

Núna þegar atkvæðagreiðsla um viðræður er komin á dagskrá, eru samskonar mótmæli og neikvæðni aftur komin á dagskrá. Heiftin er meiri en við EES því sérhagsmunir stórútgerðar og fjármagnseigenda gætu verið í húfi. Varla þó viðræðurnar einar sér. Að sjálfsögðu er rætt við atvinnurekendur þó útkoma sé óviss, oft rýr. Fyrirvara samningur gat síðan verið felldur.

Það sem knýr stórauðvaldið áfram er varðveisla um valdastöðu sína í íslensku samfélagi. Með pólitískri aðstoð gömlu flokkanna, telja þeir sig geta stjórnað og hagrætt sérhagsmunum sínum að vild. Þeir ráða við þjóðina, jafnvel þótt kalla þurfi Hæstarétt á vettvang. Minnir þetta ekki á eitthvað úr fortíðinni?

Þeir eru sterkari hér í lokaðra samfélagi en innan ESB. Hér geta þeir farið sínu fram. Eignast og selt auðlindir þjóðarinnar án afskipta sín eigins ríkivalds. Innan ESB yrði það erfiðara til lengdar. Þar eru þröngir sérhagsmunir ekki hafðir í sama eftirlæti og afskiptaleysi sem hér. Almennar leikreglur eru þar í hávegi hafðar. Samkeppnisreglur er t.d. all strangar. Gætu orðið óþægilegar þeim sem sankað hafa undir sig stærsta hlut innflutningsverslunarinnar. Neiið er þeim óskastaða. Þá kann að verða þröngt fyrir dyrum kotunga, svo vitnað sé til fornsagna.

Hvað rekur verkalýðaleiðtoga til að marsera með stéttaróvinum? Kannski skortur á réttum upplýsingum. Auðvelt er á tíma upplýsinga óreiðu að ruglast í ríminu. Vonandi er það ekki hræðsla við nýja tíma. Hún hefur aldrei reynst góður ráðgjafi.

Evrópsk verkalýðhreyfing í löndum ESB, þakkar bandalaginu mörg almenn réttindi sem ekki höfðu náðst á þjóðþingim heima fyrir. Trauðla er það misskilin þjóðernishyggja sem mótar afstöðuna eins og áður. Kannski hefur minnimáttarkendin tekið við, hjá hluta þjóðarinnar, að varðveitir óttann? Afleitari vegvísir er vandfundinn. Óttinn ætti þó að geta samþykkt viðræður – þær skuldbinda engann.“