Vilhjálmur Birgisson, formaður SGS og VLFA, skrifar:
Við getum ekki gengið inn í ESB og ætlast til þess að verðbólga, háir vextir og aðrir undirliggjandi veikleikar íslensks hagkerfis hverfi eins og dögg fyrir sólu.
Ég hlustaði af athygli á viðtal þar sem sagt er að til að Ísland geti tekið upp evru þurfi „meiri aga á vinnumarkaði“.
Þá vaknar eðlilega spurningin: Hvað er átt við með meiri aga á vinnumarkaði?
Við þurfum sjálf að ná tökum á verðbólgu og vöxtum.
Er verið að tala um að launafólk og verkalýðshreyfingin eigi að halda aftur af launahækkunum? Ef svo er, þá finnst mér jafnframt eðlilegt að spyrja:
Hvar er aginn hjá stjórnvöldum, sveitarfélögunum og fyrirtækjunum?
Við höfum séð skattahækkanir, síhækkandi gjaldskrár sveitarfélaga og verðhækkanir fyrirtækja sem hafa aukið verðbólguþrýsting. Samkvæmt gögnum Hagstofu Íslands hefur húsnæðisliðurinn vegið tæp 40% af verðbólguþróuninni frá aldamótum. Það eitt og sér sýnir hversu mikil áhrif ákvarðanir stjórnvalda og sveitarfélaga hafa á verðbólguna.
Við skulum heldur ekki gleyma innviðagjöldunum sem fyrst voru innleidd í Reykjavík og hafa síðan breiðst út til fleiri sveitarfélaga. Slík gjöld hækka byggingarkostnað og skila sér að lokum í hærra húsnæðisverði og meiri húsnæðiskostnaði fyrir almenning.
Það sem mér finnst þetta viðtal hins vegar staðfesta er nákvæmlega það sem ég hef sagt í langan tíma:
Við þurfum sjálf að ná tökum á verðbólgu og vöxtum.
Þetta er líka kjarninn í nýju gjaldmiðlaskýrslunni sem fjármála- og efnahagsráðuneytið lét vinna og kom út í maí. Þar kemur skýrt fram að ríki sem hyggjast taka upp evru þurfa fyrst að uppfylla Maastricht-skilyrðin um efnahagslegan stöðugleika. Með öðrum orðum: við verðum sjálf að ná niður verðbólgu, skapa stöðug ríkisfjármál og lækka langtímavexti áður en upptaka evru kæmi yfirleitt til greina.
Þess vegna stenst ekki að halda því fram að innganga í ESB muni sjálfkrafa leysa þann efnahagsvanda sem við glímum við í dag. Við getum ekki gengið inn í ESB og ætlast til þess að verðbólga, háir vextir og aðrir undirliggjandi veikleikar íslensks hagkerfis hverfi eins og dögg fyrir sólu.
Það er einfaldlega ekki þannig.
Það sem við þurfum er ábyrg efnahagsstjórn hér heima. Við þurfum aga í ríkisfjármálum, hóf í skattahækkunum, ábyrgð sveitarfélaga þegar kemur að gjaldskrám, öflugri húsnæðisstefnu og ábyrgð fyrirtækja í verðlagningu.
Ef talað er um „meiri aga á vinnumarkaði“, þá verður sá agi að gilda um alla – ekki aðeins launafólk.
Við getum ekki endalaust lagt ábyrgðina á herðar verkafólks á meðan aðrir ganga í gagnstæða átt.
Við þurfum sjálf að ná tökum á verðbólgu og vöxtum. Það gerist ekki sjálfkrafa með inngöngu í ESB. Það er verkefni sem við verðum að leysa sem þjóð – sama hvaða gjaldmiðil við notum.
