Stjórnmál: Guðmundur Ingi Guðbrandsson, mun ekki sækjast eftir endurjöri sem varaformaður Vinstri grænna. Hann skrifaði:
Ég hef ákveðið að gefa ekki kost á mér til forystu hjá okkur Vinstri grænum á landsfundinum í byrjun mars. Ég hef verið í VG frá stofnun hreyfingarinnar og sinnti ýmsum trúnaðarstörfum sem ungur maður á fyrstu árum hennar, ekki síst í Norðvesturkjördæmi. Ég kom svo frekar óvænt inn á hið pólitíska svið þegar ég var framkvæmdastjóri Landverndar og Katrín Jakobsdóttir fól mér að taka að mér starf umhverfis- og auðlindaráðherra árið 2017 sem utanþingsráðherra. Árið 2019 var ég kosinn varaformaður VG og tveimur árum síðar alþingismaður fyrir Suðvesturkjördæmi. Í framhaldinu tók égvið stöðu félags- og vinnumarkaðsráðherra ásamt því að sinna starfi samstarfsráðherra Norðurlandanna, og síðar jafnréttis- og mannréttindamálum.
Ég var ráðherra í sjö ár og það er gaman að rifja upp hverju maður kom til leiðar. Það hefur auðvitað alltaf verið í samstarfi og samvinnu fjölmargra aðila. Maður gerir nefnilega ekkert einn. Í umhverfismálunum finnst mér standa upp úr friðlýsingarátakið sem skilaði um 30 friðlýsingum, lögfesting á kolefnishlutleysi Íslands árið 2040, fyrstu fjármögnuðu aðgerðaáætlanirnar og stefna um aðlögun í loftslagsmálum, og fjármagnaðar aðgerðaáætlanir varðandi plastmengun, matarsóun og hringrásarhagkerfi. Í minni tíð voru gerðar umfangsmiklar umbætur á löggjöf um landgræðslu og skógrækt, og á loftslagslögum og lögum um úrgangsmál og vinna hófst við stefnumörkun um líffræðilega fjölbreytni, svo eitthvað fleira sé nefnt. Á tíma mínum í umhverfisráðuneytinu jukust jafnframt fjárframlög til umhverfismála um tæp 50%, mest til loftslagsmála og náttúruverndar. Og ekki veitti af.
Þó svo að ég sæi mikið eftir umhverfismálunum, sem ég hef fagþekkingu á og hafði helgað allan minn starfsferil, þá var einstaklega þroskandi að taka við málaflokki sem ég hafði mun minni þekkingu á: félagsmálunum. Ég varð víðsýnni, skilningur minn á stöðu mismunandi hópa samfélagsins jókst, sérstaklega fatlaðs fólks, eldra fólks og innflytjenda, og á þeim kerfum sem við höfum búið til til að halda utan um þá. Hjartað einfaldlega stækkaði. Og að mínu mati er stærsta málið sem stendur upp úr á pólitískum ferli mínum umbylting á örorkulífeyriskerfinu sem samþykkt var á Alþingi vorið 2024 en tók gildi í september í fyrra. Ekki bara að breytingarnar hafi stórbætt kjör örorkulífeyrisþega með tæplega 20 milljarða viðbótum til öryrkja, heldur juku til muna möguleika þeirra til atvinnuþátttöku og styrktu endurhæfingarkerfið að sama skapi. Stefnumótun og aðgerðaáætlun með verkefninu „Gott að eldast“sem við Willum Þór leiddum í gegnum þingið, umfangsmikil stefnumótun með Landsáætlun í málefnum fatlaðs fólks og gerð fyrstu stefnu Íslands í málefnum innflytjenda (sem því miður hefur ekki verið kláruð af núverandi ríkisstjórn), eru allt mál sem varða leiðina fram á við með félagslegt réttlæti, jöfnuð og mannúð að leiðarljósi og ég gleðst yfir að hafa haft forystu um að koma til leiðar. Ég er líka mjög ánægður með að hafa sett mark mitt á jafnréttis- og mannréttindamál í þann stutta tímasem ég bar ábyrgð á þeim málaflokki, en við unnum frumvarpsdrög um lögfestingu samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks sem við komum í samráðsgátt og núverandi ríkisstjórn hefur klárað.
Ég var kosinn varaformaður VG árið 2019 og gegndi formennsku í hálft ár eftir að Katrín hætti og þangað til Svandís var kjörin formaður á síðasta landsfundi. Að sinna starfi ráðherra í sjö ár og vera í forystu stjórnarflokks sem fer fyrir ríkisstjórn er reynsla sem ég mun alltaf búa að og ég er óskaplega þakklátur fyrir traustið sem félagar mínir í VG og samstarfsfólk í ríkisstjórn og á Alþingi hafa treyst mér fyrir. Ég er gæfusamur maður að hafa fengið öll þessi tækifæri og fyrir þau þakka ég af auðmýkt, ekki síst Katrínu og félögunum í VG. En ég þakka líka innilega öllum þeim sem ég hef starfað með í pólitíkinni, öllu úrvals fólkinu í ráðuneytunum og stofnunum þeirra, í sveitarfélögum og í stjórnsýslunni allri, að ógleymdum baráttujöxlum í verkalýðshreyfingunni, í félagasamtökum í umhverfismálum, félags- og heilbrigðismálum og mannréttindamálum, en þessir hópar berjast fyrir betra og sanngjarnara Íslandi. Betri, grænni og jafnari heimi. Takk fyrir samstarfið og verkefnin sem við unnum saman.
Ég ber mikla virðingu fyrir því ágæta fólki sem nú leiðir landið okkar og veit að það er ekki alltaf dans á rósum. Ég fagna málum eins og hækkun veiðigjalda, lögfestingu Samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks og frekari hækkun frítekjumarks eldra fólks sem hófst í ráðherratíð minni, svo eitthvað sé nefnt. En stóra myndin er samt sú að ekki hefur náðst að vinna bug á þrálátri verðbólgu og háum stýrivöxtum sem verst koma niður á efnaminna fólki. Það virðist sem sleggjan fræga hafi verið einhvers konar leikfanga gúmmíhamar. Ég gagnrýni líka skort á fjármögnun grunnþjónustu sem er eitt mikilvægasta jöfnunartæki samfélagsins, þar með talið skort á fjármögnun til heilbrigðismála, háskólamála og almennrar opinberrar þjónustu. Standa þarf vörð um hið opinbera velferðarkerfi á tímum þegar fólksfjölgun er mikil og þjóðin er á sama tíma að eldast hratt, því hið opinbera kerfi tryggir jafnari aðgang að þjónustu og tækifærum til að taka þátt í samfélaginu, þróun þess og hafa áhrif á framtíðina. Þá hef ég sérstakar áhyggjur af stöðu náttúruverndarmála meðan stjórnvöld mylja markvisst undan stjórntækjum eins og rammaáætlun og fara ítrekað á svig við faglega niðurstöðu sérfræðinga okkar.
Og, burtséð frá persónum og leikendum þá er ég líka mjög hugsi yfir stöðu lýðræðislegrar umræðu á Alþingi því þar heyrast sannarlega ekki öll sjónarmið sem þar þurfa að heyrast. Það er enginn sem veitir stjórnvöldum aðhald í umhverfis- og náttúruverndarmálum, heldur hvetur stjórnarandstaðan ríkisstjórnina áfram, til dæmis í öfgafullum virkjanaásetningi sem bitnar á náttúrunni og ógnar uppbyggingu síðustu ára í náttúruvernd. Að sama skapi er afskaplega lítið aðhald frá vinstri og í öllum umdeildum málum þar sem hallar á jöfnuð, félagslegt réttlæti eða mannréttindi fá stjórnarflokkarnir klapp á bakið frá stjórnarandstöðu.
Ég tel að Vinstri græn geti náð vopnum sínum aftur og orðið leiðandi á vinstri væng stjórnmálanna, í umhverfis- og náttúruverndarmálum og í baráttunni fyrir jöfnuði, mannréttindum og friði. Ég mun leggja mitt að mörkum til uppbyggingar hreyfingarinnar okkar, en ekki sem forystumaður hennar. Ég þakka öllum þeim sem hafa hvatt mig til að bjóða mig fram til forystu nú sem fyrr og útiloka ekki að gefa kost á mér í næstu alþingiskosningum. Ég brenn áfram fyrir réttlátu og sanngjörnu samfélagi þar sem er pláss fyrir okkur öll. Þar sem við finnum lausnir í umhverfismálum með gleraugum réttlætis og áttum okkur á því að það verður lítið rými í framtíðinni fyrir félagsleg gildi og mannréttindi ef við vinnum ekki bug á loftslagsbreytingum, mengun og tapi á líffræðilegri fjölbreytni. Sú umhverfisbarátta er barátta fyrir áframhaldandi tilveru og velferð okkar á jörðinni og skapar undirstöðu fyrir samfélag jöfnuðar og réttlættis. Fyrir þessum gildum öllum mun ég áfram berjast.
