Alþingi: „Áður en lengra er haldið langar mig að tala um þetta mál án alhæfinga vegna þess að bændur á Íslandi fara undantekningarlítið mjög vel með sín húsdýr og þessi umræða er ekki árás á þá. En við getum gert betur í mörgum flokkum. Dýrin kveljast í mörgum okkar búgreinum,“ sagði Sigmundur Ernir Rúnarsson á Alþingi.
„Kannski er best að byrja fyrir utan húsdýraflokkinn og ræða um hvali, sem eru skotnir hér, jafnvel kýr með kálfa sér við hlið og þurfa að berjast fyrir lífi sínu í a.m.k. hálftíma. Þetta höfum við látið líðast um áratugaskeið. Klárt dýraníð. Við getum talað um hreindýr þar sem við leyfum veiðar á kúm, sem ganga með kálf sinn sér við hlið, og það höfum við gert áratugum saman. Við getum talað um refina sem eru lokkaðir með mat og skotnir svo á færi án þess að brýn þörf sé á því nú til dags. Og við getum talað um minka sem eru margir hverjir illa leiknir í sínum búrum, sem eru hvað stór? 30×70 cm. Það er heimili þeirra alla ævi. Það vill svo til að sá sem hér stendur var nýlega að skoða myndir, sem eru hræðilegar, úr minkarækt á Íslandi þar sem dýrin eru alblóðug og ber beinin standa út úr mjöðmunum á blessuðum dýrunum. Hvernig eru þau aflífuð? Hvernig eru minkarnir aflífaðir? Jú, það er með þeim hætti t.d. að þeir eru settir ofan í tunnu og hún fyllt af gasi en það vill svo til að í tilviki minksins getur hann lifað án þess að anda í 30 mínútur þannig að dauðastríð þeirra er a.m.k. 30 mínútur,“ sagði Sigmundur Ernir.
Hann hélt áfram:
Sentímetraþykk nálin fer inn í æð merarinnar og allir sem séð hafa myndir af blóðmerahaldi vita að dýrið kvelst jafn lengi og nálin er að störfum inni í æðakerfi dýrsins.
„Við getum svo auðvitað líka talað um blóðmerahald. Er það dýraníð? Er það eðlilegur iðnaður og partur af landbúnaði? Sentímetraþykk nálin fer inn í æð merarinnar og allir sem séð hafa myndir af blóðmerahaldi vita að dýrið kvelst jafn lengi og nálin er að störfum inni í æðakerfi dýrsins. Við þekkjum fréttir af því að fóðrun hefur á stundum verið ábótavant hvað varðar blessaða sauðkindina okkar og önnur húsdýr sem hafa ekki fengið fóður sem skyldi. Þannig að það er af nægu að taka, þótt ég vilji alls ekki alhæfa í þessum efnum og vil taka það skýrt fram að þeir bændur sem ég hef kynnst, bæði sem fyrrverandi þingmaður Norðausturkjördæmis og sem fréttamaður, farandi um allt land, eru til fyrirmyndar í sínum störfum og það eru aðeins undantekningarnar sem við erum að ræða hér.
Hvað svínaræktina varðar þá vitum við að mörg bú eru allt of ásetin. Fyrir vikið er verið að stytta sér leið, t.d. með halaklippingum, eins og nefndar hafa verið hér í þessari umræðu. Skýrslan um þetta mál sýnir að halaklippingar, sem áttu að vera undantekningin, eru orðnar að venju. Þess vegna ber okkur sem löggjafa og eftirlitsaðila með framkvæmdarvaldi landsins að skoða þetta mál og athuga hvort lausatök séu þar að verki og að eftirlitið sé ekki með þeim hætti sem er dýrunum til góða, vegna þess að hingað til, og það er athyglisvert, hefur engum sektum verið beitt í þessu efni, engum sektum verið beitt, enda þótt vitað sé að á mörgum svínabúum sé ástandið með þeim hætti að eftirlitið ætti að skerast í leikinn. Þetta virðist vera einhvers konar árátta á Íslandi þar sem matvælaframleiðandinn nýtur vafans á kostnað dýranna. Svo ég nefni aftur minkaræktina þá var hún reyndar bönnuð frá 1950–1969 vegna þess að þetta var ágengt, framandi dýr sem átti ekki að koma til landsins, myndi valda skaða, en engu að síður hefur minkaræktin verið stunduð frá 1969 og er að vísu aðeins eitt bú eftir í landinu. Eftirlitið var með þeim hætti að búin voru merkt í A-, B- og C-flokk. Það vill svo til að það bú sem enn þá er starfrækt er í C-flokki og er á mörkum þess að vera starfhæft. Þá vaknar auðvitað sú spurning hvort eftirlitið með þeim búum, þar á meðal svínabúum sem eru á mörkum þess að vera réttlætanleg í rekstri varðandi dýravelferð, sé sem skyldi. Ég er ekki viss um að svo sé. Dæmin sýna annað, bæði hvað varðar halaklippingar, tennur sem eru brýndar eða teknar burt og síðan það pláss sem dýrin hafa í búunum, hvort það sé af skornum skammti og hamli velferð viðkomandi dýra,“ sagði Sigmundur Ernir og endaði svo ræðu sína með þessum orðum:
„Ég fagna þessari umræðu, frú forseti. Hún er brýn. Eins og kemur fram í lögunum þá er það skýrt: Dýr hafa sjálfstæðan rétt og hann ber að virða. Ef svo er ekki þá þarf að skoða það og fylgjast með því af þeim þunga sem málaflokknum hæfir. En við skulum vera vakandi, við skulum vera í liði með dýrunum vegna þess að heill þeirra er í húfi og dýraníð er óþverri.“
