„Er hæstvirtur forsætisráðherra hlynntur því að Ísland gangi í Evrópusambandið þegar Ísland fær ekki varanlegar undanþágur, m.a. í auðlindamálum?“
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson .
Alþingi: Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, og Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra og formaður Samfylkingarinnar, tókust á á Alþingi fyrr í dag. Deilan var um hugsanlegar viðræður við Evrópusambandið og aðildarviðræður fari málið svo langt.
Sigmundur Davíð byrjaði:
„Hæstvirtur forsætisráðherra er ekki alltaf til í að veita fjölmiðlum viðtöl og svara fyrir hin ýmsu mál en undanfarna daga hefur hæstvirtur ráðherra mætt í nokkur viðtöl og þar með talið í hlaðvarpsviðtal hjá Þórarni Hjartarsyni sem heldur úti þættinum Ein pæling. Þar spunnust nokkuð sérkennilegar umræður um Evrópusambandið og hugsanlega aðild Íslands að því eða réttara sagt, svör hæstvirts forsætisráðherra voru óvenjuleg.
Hæstvirtur forsætisráðherra fyrtist við, held ég að mér sé óhætt að segja.
Hæstvirtur ráðherra byrjaði á því að segja að hann vildi ganga í Evrópusambandið ef við fengjum góða samninga og ítrekaði svo afstöðu sína: Ef við fáum góða samninga. En spurður um hvað hæstvirtur ráðherra vildi gera ef Ísland fengi ekki góða samninga eða, eins og sérstaklega var spurt um, ef Ísland fengi ekki varanlegar undanþágur frá til að mynda auðlindamálum þá var fátt um svör. Hæstvirtur forsætisráðherra fyrtist við, held ég að mér sé óhætt að segja, og leitaðist við að drepa málum á dreif, svaraði ekki spurningunni.
Nú ætla ég ekki að halda því fram að hæstvirtur forsætisráðherra Íslands geti verið svo illa með á nótunum um Evrópusambandið og hvað aðildarumsókn að Evrópusambandinu gengur út á að hæstvirtur ráðherra viti það ekki að ekkert ríki sækir um aðild að Evrópusambandinu án þess að ætla sér að ganga þar inn og að viðræðurnar snúist um það með hvaða hætti og eingöngu með hvaða hætti umsóknarríkið ætli að uppfylla kröfur Evrópusambandsins. Hæstvirtur forsætisráðherra hlýtur að vita þetta. Því ætla ég að gefa hæstvrtum forsætisráðherra annað tækifæri til að svara spurningunni: Er hæstvirtur forsætisráðherra hlynntur því að Ísland gangi í Evrópusambandið þegar Ísland fær ekki varanlegar undanþágur, m.a. í auðlindamálum?“
Kristrún steig í pontu og sagði:
„Ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekki alveg á því hvert háttvirtur þingmaður ætlar með þessa umræðu. Það er alltaf verið að reyna að gera það tortryggilegt að þessi ríkisstjórn ætli sér í tvöfalda atkvæðagreiðslu, eins og það sé engin merking á bak við það. Það er alltaf látið eins og að fyrri atkvæðagreiðslan snúist um eitthvað annað en hún gerir, eins og maður ætli ekki að hlusta á þjóðina, eins og maður hafi engin prinsipp, eins og maður ætli sér bara óvart að lenda í Evrópusambandinu.
Ég veit vel hver sérstaða Íslands er.
Ég hef alveg verið skýr hvað það varðar að það er gríðarlegur munur á fyrri og seinni atkvæðagreiðslunni. Fyrri atkvæðagreiðslan snýst um það hvort við ætlum að fara í þá vegferð — sem, já, tekur orku, tekur tíma, tekur umhugsun, tekur að einhverju leyti athygli en gæti vel verið þess virði — að fara í samningaviðræður við Evrópusambandið. Háttvirtur þingmaður vill auðvitað kalla það aðlögunarviðræður vegna þess að það er eitthvað sem hentar hans pólitík, að segja við þjóðina að það borgi sig ekki einu sinni að eiga samtalið. Gott og vel. Það er eitthvað sem háttvirtur þingmaður getur sagt í aðdraganda þessarar atkvæðagreiðslu. Það er ekki mín skoðun. Ég tel, eftir samtöl við háttvirta aðila innan Evrópusambandsins, að það sé hægt að semja um eitthvað. En ég hef líka verið skýr á því að það þýðir ekkert fyrir mig að segja það. Við þurfum endanlega að fá það á hreint. Við þurfum að fá einhvern samning í hendurnar. Ég hef verið alveg skýr á því. Ég forðast ekkert að nefna það að ef við fáum ekki þær undanþágur, ef við fáum ekki þau viðmið, ef við fáum ekki þá lendingu í samningnum varðandi auðlindamál sem ég hygg að sé farsæl fyrir Ísland, þá mun ég svara nei í seinni atkvæðagreiðslunni. Ég veit ekki hvort háttvirtur þingmaður haldi að hann geti einhvern veginn platað mig hvað það varðar. Ég hef verið alveg skýr hvað það varðar. Ég veit vel hver sérstaða Íslands er. Ég veit fullvel hver hún er í fiskveiðum, hver hún er í orkumálum og öðru. Ég held hins vegar að við höfum sjaldan verið í jafn góðri stöðu og nú til að ræða við Evrópusambandið um slíkar undanþágur og ég þori að taka það samtal, ólíkt hv. þingmanni sem er að reyna að selja íslensku þjóðinni það að það borgi sig ekki einu sinni í núverandi heimsmynd að ræða við Evrópusambandið.“
Það var og. Sigmundur Davíð kom aftur í ræðustól:
Það er ekki hægt að plata alla.
„Ég þarf ekki seinni spurningu. Hæstvirtur forsætisráðherra er þegar búin að staðfesta það sem mig grunaði og það sem ég óttaðist, að hæstvirtur ráðherra er þátttakandi í því með Viðreisn, formanni þess flokks, að tala í kringum hlutina og reyna að blekkja fólk eitt skref í einu inn í Evrópusambandið. Hæstvirtur ráðherra getur þóst ekki vita út á hvað umsókn um aðild að Evrópusambandinu gangi. Hún getur ímyndað sér hugsanlega að hægt sé að plata einhvern hluta almennings með slíkum málflutningi. En það er ekki hægt að plata alla, sérstaklega ekki þegar Evrópusambandið sjálft er ítrekað búið að reyna að benda Íslendingum á, þar með talið þegar fyrri umsóknin var lögð fram, að það sé ekki til neitt sem heitir að kíkja í pakkann og fara í samningaviðræður. Ef ríki sækir um aðild að Evrópusambandinu þá er það vegna þess að ríkið vill ganga í Evrópusambandið og ætlar svo að útskýra hvernig það mun uppfylla kröfur Evrópusambandsins. Mér finnst fyrir neðan allar hellur að hæstvirtur forsætisráðherra skuli í svona mikilvægu máli leitast við að snúa út úr, villa um fyrir fólki og plata, sem er einmitt það sem hæstv. ráðherra sagði fyrir kosningar að væri ljótt að gera.“
Þannig var það. Kristrún átti lokaorðið:
Hér er enginn að plata.
„Já, það virðist eiginlega ekki skipta máli hvað maður segir í þessu máli. Maður er aldrei að svara, maður er aldrei að segja rétt frá, maður er einhvern veginn alltaf að plata. Það er málflutningurinn og ég er alveg löngu búin að átta mig á því hvernig umræðan verður núna í aðdraganda þessarar atkvæðagreiðslu ef þetta á að vera tónninn. Ég hef verið alveg heiðarleg með það að ég mun hlusta á þjóð mína þegar kemur að þessu máli. Ég hef verið heiðarleg með það, eins og öll ríkisstjórnin, að þessi fyrri atkvæðagreiðsla snýst um það hvort fólk vilji kanna hvernig slíkur samningur lítur út. Hér er enginn að plata. Raunar hefur það verið þannig í gegnum tíðina að þær þjóðir sem hafa hafnað samningi við Evrópusambandið hafa einmitt verið þjóðir sem hafa verið komnar með eitthvað í hendurnar til að hafna. Við erum hér stöðugt að tala um eitthvað sem enginn veit um. Hér er málflutningurinn slíkur að það á að hræða fólk inn í þessa atkvæðagreiðslu. Ég hræðist ekki þjóð mína. Hún er vel gefin, hún er upplýst og ég veit að hún mun taka rétta ákvörðun, sama hver hún er, háttvirtur þingmaður.“
