„Að mínu mati með Evrópu en við skulum halda áfram þessari umræðu, samtölum og hugsuninni en gerum það markvisst því annars getur staðan teiknast upp þannig að einhver taki þessar ákvarðanir fyrir okkur.“
Dagur B. Eggertsson.
Alþingi: Dagur B. Eggertsson flutti fína ræðu um utanríkismál. Hér að neðan er stór hluti ræðunnar, og hér er unnt að lesa hana alla:
„Þeirrar spurningar var spurt og henni varpað upp á málþingi Alþjóðamálastofnunar á dögunum. Fyrrverandi forsætisráðherra, Þorsteinn Pálsson, sem var formaður Sjálfstæðisflokksins, bað þá sem tóku þátt í þeirri umræðu að svara því hvaða valkosti af þremur sem hann gaf Ísland ætti að velja:
Hlutleysi, það að vera fyrst og fremst á áhrifasvæði Bandaríkjanna eða fullir aðilar að Evrópusambandinu. Í stuttu máli tók enginn undir hlutleysi. Það væri óraunhæft fyrir smáríki þar sem staðan væri eins og hún væri og hinar eldri leikreglur væru á fallanda fæti. Við sjáum að vinaþjóðir okkar, eins og Svíar og Finnar sem hafa verið með hlutleysisstefnu, eru gengnar í NATO. Það var heldur raunar enginn sem mælti fyrir bandarísku leiðinni. Það væri mjög ójafn leikur. Ég tel skýr rök fyrir því, hvort sem við horfum til öryggishagsmuna, og þá í mjög breiðum skilningi, eða sérstaklega til efnahagshagsmuna og hugsanlegrar efnahagslegrar ógnar í heimi tollastríða og stórátaka, að þá skipti verulegu máli fyrir okkur að vera í bandalagi við aðrar þjóðir en ekki ein andspænis stórveldum. Við getum horft til fordæma nákvæmlega eins og Eystrasaltsríkjanna sem gengu í ESB og NATO til að tryggja sjálfstæði og fullveldi eftir fall múrsins. Ógn þeirra stafaði frá Rússlandi og gerir enn. Svíar og Finnar létu af hlutleysisstefnu eftir innrás Rússa í Úkraínu og eru sömuleiðis hvorir tveggja innan ESB og NATO.
Hvar eigum við þá heima?
Ég vil taka fram að við höfum mjög góða reynslu af samvinnu og samskiptum við Bandaríkin frá því að varnarsamningurinn var gerður en við verðum einfaldlega að taka breytta stefnu Bandaríkjanna inn í myndina og máta okkur inn í hana. Við þurfum að skoða ýmislegt, m.a. grunngildi okkar og sjálfsmynd. Við erum norrænt velferðarríki. Hvar eigum við þá heima? Hér hefur verið nefnt að við eigum að standa sem fastast með Norðurlöndunum og ég tek undir það. Hvort eigum við heima með Evrópu eða Bandaríkjunum í þessum skilningi? Mér finnst það býsna afdráttarlaust. Hvað varðar efnahagslega hagsmuni verðum við einfaldlega að horfast í augu við það að stæðum við ein í heimi þar sem tollum er hótað væri t.d. staða okkar mjög ólík því sem staða Danmerkur og ríkjanna átta var núna í vikunni vegna þess að hótanir um tolla á hendur Danmörku eru hótanir um tolla á hendur öllu Evrópusambandinu. Þar er þá ein sterkasta viðskiptablokk heims á fleti fyrir til að bregðast við.
Það er því beinlínis efnahagsleg áhætta og ógn að geta klemmst á milli í stórveldaslagnum. Svo eru það öryggishagsmunirnir og þar eru aðildin að NATO og varnarsamningurinn við Bandaríkin að mínu mati áfram hornsteinar. Þótt margir hafi sett spurningarmerki við NATO þá vakti það mér alla vega svolitla von að fá í dag senda yfirlýsingu stjórnar þingmannasamtaka NATO sem undirstrikaði mikilvægi sameiginlegra varna, sameiginlegra áherslna þingmanna á samstarf yfir Atlantshafið og stuðnings við fullveldi allra þjóða í NATO, þar á meðal Danmerkur og Grænlands. Að þessu stóðu sem sagt þingmenn frá lykilríkjum NATO sem eru þarna í stjórninni, m.a. frá Bandaríkjunum og þannig mætti áfram telja.
Í þessum heimi er líka undir sjálfstæði í alls konar merkingu, sjálfstæði til að vera stolt af jafnréttisstefnu og því að fylgja henni á alþjóðavettvangi, fylgja eftir loftslagsmálum, umhverfismálum og stjórn auðlinda. Hvar er þessum lykilmálum í stefnu Íslands best borgið? Að mínu mati með Evrópu en við skulum halda áfram þessari umræðu, samtölum og hugsuninni en gerum það markvisst því annars getur staðan teiknast upp þannig að einhver taki þessar ákvarðanir fyrir okkur.“
