Halla Hrund: „Við verðum að taka samtalið um eignarhald á orkuinnviðum“

Fréttaritari fólksins fór á fund sem staðið var fyrir á Hvanneyri miðvikudagskvöldið tuttugasta ágúst. Það voru samtökin Sól til framtíðar á Vesturlandi sem stóðu að þessum fundi og þar voru boðaðar margar kanónur til að ræða um vindorkuver. Fréttaritari fólksins tók saman nokkra punkta til að miðla til alþýðunnar og byrjar á að segja frá því sem fram kom í máli umhverfisráðherra sem kom á fundinn, sem var mjög virðingarvert.

Hann byrjaði á að lýsa því yfir að varðandi vindorkuver myndu engar bindandi ákvarðanir verða teknar fyrr en skýr stefna og lagarammi lægi fyrir. Hann lýsti því enn fremur að allar flýtileiðir í átt til vindorkuvera færu í tætarann og að vindorkuver ættu að vera innan ramma verkefnaáætlunar varðandi orkuöflun, sem eru mjög skýr skilaboð. Hann lýsti því hins vegar yfir að hann væri ekki á móti vindorkuverum að fullu og öllu en þau gætu gert takmarkað gagn í framtíðinni sem viðbót við núverandi kerfi. Það væri því ekki fyrirhuguð stórsókn í vindorkumálum, bara takmörkuð viðbót.

Hann fjallaði einnig um það sem hefur verið kallað nærsamfélög varðandi vindorkuna. Þau myndu ekki hafa neitunarvald, hvorki af né á. Varðandi það að taka vindorkuverið í Garpsdal út fyrir hið venjubundna ferli innan rammans og setja í samráð núna: Lýsti umhverfisráðherrann því yfir að hann vildi fá samráðið af stað sem fyrst en það væri erfitt að sjá hvers vegna í raun og veru þessi ákvörðun var tekin í ljósi þess að allt annað í rammanum fer til umfjöllunar á Alþingi og er náttúrulega miklu meira heldur en þetta eina ver.

Halla Hrund Logadóttir, fyrrverandi orkumálastjóri og núverandi þingmaður: Gaf mjög góða yfirsýn yfir raforkumarkaðinn á heimsvísu og innanlands og hvaða öfl það eru sem knýja hækkun á raforkuverði á samkeppnismarkaði. Hún varaði mjög við því að fólk myndi finna fyrir því á næstunni að mjög vel stæðar og öflugar iðngreinar myndu hreinlega yfirbjóða almenning og smáfyrirtæki og sagði: Við verðum að taka samtalið um eignarhald á orkuinnviðum. Hún lýsti því eindregið yfir að hún væri fylgjandi þeirri stefnu sem hefði ráðið hingað til að orkuinnviðir ættu að vera í almannaþágu og almannaeigu. Staðsetningu vindorkuvera ræddi hún ítarlega og sýndi með dæmum að mjög varasamt getur verið að fara í kapphlaup um staði. Fyrirtækin eigna sér staði fyrir væntanleg vindorkuver. Þarna þurfi að vanda mjög vel valið og í raun og veru ákveða fyrir fram hvar ætti og væri viðeigandi að hafa vindorkuver en ekki láta fara af stað kapphlaup um bestu molana. Og síðan sagði hún að framleiðsla á orku til viðbótar því sem nú er ætti auðvitað að fara í orkuskipti og minnti okkur á að það eru þúsund megavött á leiðinni inn í kerfið á næstu örfáum árum með ákvörðunum sem þegar hafa verið teknar. Þau, þessi þúsund megavött, ættu að fara í orkuskipti. Þetta væri nú allur orkuskorturinn sem stundum er talað um. Það er nóg rafmagn til.

Frosti Sigurjónsson rekstrarfræðingur fór yfir margt sem mælir gegn vindorkuverum. Hann minnti á að þau veita mjög óörugga orku. Það væri númer eitt. Þau raska varanlega ósnortnum víðernum. Vindorkuverin eru svo fyrirferðarmikil og taka svo mikið, byggja á svo miklum framkvæmdum að þau eru ekki afturkræf. Ending vindorkuvera væri mjög lítil, í mesta lagi tuttugu og fimm ár, líklega heldur minna, og förgun á þessum orkuverum þegar þau koma á tíma væri stórt vandamál. Gæta verður þess vandlega að þau fyrirtæki sem fjárfesta í þessum orkuverum væru búin að setja tryggingu fyrir förgun seinna meir. Flutningur á orku úr vindorkuverum er miklu dýrari en frá öðrum orkuverum, sagði Frosti. Og þau eru umdeild og valda miklum deilum í samfélögum eins og augljóst er nú þegar. Þannig að hann taldi mjög margt mæla gegn vindorkuverum. Við ættum Landsvirkjun sameiginlega, landsmenn, og ættum ekki að búa til samkeppni við okkar eigin fyrirtæki hjá vindorkuverum í eigu erlendra aðila sem myndu skáka í því skjóli að þeir fengju hærra verð boðið í ódýrt rafmagn sem Landsvirkjun ætti síðan að bakka upp með varaafli. Að lokum sagði hann að það væri mjög neikvætt fyrir lífríkið að reisa vindorkuver og fráleitt að einkavæða vindinn á þeim byrjunarreit sem við erum núna á. Vindorkan er ekki framtíðin, það eru aðrir orkugjafar sem verða miklu sterkari og mikilvægari, sagði Frosti.

Júlíus Sólnes fór verkfræðilega í dæmið. Hann er fyrrverandi umhverfisráðherra og er líka verkfræðingur og sýndi okkur með tilþrifum frá verkfræðilegu sjónarhorni hve vindorkan er óstöðugt rafmagn, kostar mikið að setja það inn á kerfið og getur valdið miklu óöryggi í rafframleiðslu og raforkudreifingu. Þetta væri því ekki góð viðbót við það kerfi sem við eigum í dag og hann lýsti því yfir að frekar ætti að byggja á því kerfi sem við eigum, vatnsaflsvirkjunum og dreifileiðunum sem þar eru. Dreifileiðirnar séu lélegar og þær þurfi að bæta og við þær megi bæta meiri söfnun vatns í uppistöðulónunum og nýta miklu betur. Hann útilokaði ekki að vindorkuver gætu hugsanlega komið upp sem einhvers konar viðbót, takmörkuð við ákveðnar vatnsafl.