Núverandi ástand kallar augljóslega á endurskoðun. Engin vestræn þjóð ætti að sætta sig við ógagnsæi í verðlagningu á helstu náttúruauðlind sinni.
Sigurjón Þórðarson.
Umræðan: Sigurjón Þórðarson, þingmaður Flokks fólksins, og formaður fjárlaganefndar Alþingis, skrifaði eftirfarandi:
„Nýleg dæmi sýna að þrefalt hærra verð fæst fyrir íslenska loðnu sem landað er í Færeyjum en hér á landi. Ef greitt væri sambærilegt verð hér og í Færeyjum hefði það strax jákvæð áhrif á laun sjómanna, skatttekjur ríkis og sveitarfélaga og innheimtu hafnargjalda. Auk þess myndu veiðigjöld næsta árs taka mið af hærra verði.
Það yrði augljóslega einnig búbót fyrir sjávarútvegssveitarfélög á borð við Vopnafjörð ef hærra verð væri greitt fyrir loðnuna. Það gæti auðveldað áframhaldandi uppbyggingu hafnarinnar þar og treyst stöðu sveitarsjóðs.
Verðlagning afla til sjómanna á uppsjávarskipum miðast við söluverð á afurðum. Frá því ég settist á þing hef ég beitt mér fyrir því að Verðlagsstofa skiptaverðs fái sjálfkrafa upplýsingar, meðal annars frá Skattinum, um útflutningsverð sjávarafurða. Það myndi auka gagnsæi og traust.
Aukin upplýsingagjöf
Í fyrirhugaðri sameiningu Fiskistofu, Verðlagsstofu og Matvælastofnunar er mikilvægt að nota tækifærið til að efla starfsemi og sjálfstæði Verðlagsstofu. Með aukinni upplýsingagjöf og samstarfi við stjórnvöld í Færeyjum og Noregi. Samtök sjávarútvegssveitarfélaga mættu huga nánar að verðlagningu sjávarafurða á öllum stigum meðal annars með auknu gagnsæi.
Það er allra hagur að góð og áreiðanleg gögn liggi fyrir um verðmæti afla. Aflaverðmæti er ekki einkamál útgerðanna. Raunverulegt verðmæti afla hefur bein áhrif á laun sjómanna og þar með útsvarstekjur sveitarfélaga og hafnargjöld. Þetta eru viðskipti með afurðir úr sameiginlegri auðlind þjóðarinnar sem útgerðin hefur nýtingarrétt á til eins árs í senn.
Það hefur færst í vöxt á síðustu árum að stærri útgerðir fái afslátt af hafnargjöldum. Staða sveitarfélaga er veik þegar burðarás í atvinnulífinu gerir kröfu um eftirgjöf. Það mætti styrkja samningsstöðu sveitarfélaga til dæmis með því að lögbinda lágmarksgjöld sveitarfélaga.
Hvað gera Færeyingar?
Í uppsjávarveiðum er aðskilnaður á milli veiða og vinnslu. Hins vegar er skylda að bátar stærri en 15 tonn á botnfiskveiðum landi að minnsta kosti 30 prósentum af aflanum á frjálsan markað. Það tryggir aðgang sjálfstæðra vinnsla að hráefni og sanngjarna verðlagningu á afla til sjómanna.
Reglan gildir um sex fisktegundir; þorsk, ýsu, keilu, löngu, skötusel og lúðu. Í lok hvers árs er farið yfir hvort útgerðin hafi uppfyllt skyldu sína um að landa á markað. Þannig að það er talsverður sveigjanleiki til staðar fyrir samþætta virðiskeðju fyrir megnið af aflanum.
Núverandi ástand kallar augljóslega á endurskoðun. Engin vestræn þjóð ætti að sætta sig við ógagnsæi í verðlagningu á helstu náttúruauðlind sinni. Hvað þá þegar um er að ræða eina mikilvægustu útflutningsgrein þjóðarinnar eins og fiskurinn er hér.
