Umræðan: Dagur B. Eggertsson skrifar okkur opið bréf um Moggann og þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald viðræðna við ESB.
Takið eftir því að nú er Mogginn farinn að birta svipljótar (fyrirgefið orðavalið) af Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra. Ástæðan er ekki sú að það sé ekki til fjöldi góðra mynda af Kristrúnu, frá í gær og alla aðra daga. Nei, það er vegna þess að ríkisstjórn hennar er farin að ógna sérhagsmunum. Mogginn stendur sem kunnugt er vörð um stórfyrirtæki í sjávarútvegi og tengda fákeppni á fjölmörgum sviðum. Þá sem hafa tögl og hagldir í íslensku atvinnulífi. Mörg þessara fyrirtækja gera upp í erlendri mynt. En almenningur má ekki njóta evruvaxta og evru. Eða hvað?
Ekki sannfærð? Það var athyglisverð játning í skrifum stjórnarformanns Morgunblaðsins í blaðinu á föstudaginn. Þar sagði hann óumdeilt að Morgunblaðið ætti „stóran þátt í algeru hruni“ ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur í þingkosningunum 2013 en það var einmitt sú ríkisstjórn sem var að taka til eftir Hrunið með stórum staf. Ég ætla ekki að ræða þetta ofmat á áhrifum Morgunblaðsins. Það sem vekur athygli mína er að stjórnarformaðurinn lítur á það sem hlutverk blaðsins að beita sér flokkspólitískt, þá og nú. Ég man ekki eftir að það hafi verið sagt svo berum orðum. Þetta var róttæk breyting frá ritjórnarstefnu Matthíasar og Styrmis og sjálfsagt að halda því til haga að lestur blaðsins hefur lækkað miklu meira á síðustu 15 árum en stuðningur við þá stjórnmálaflokka sem blaðið telur sig í heilagri herferð gegn. En þessa ritstjórnarstefnu er mikilvægt að hafa í huga við lestur þess sem frá blaðinu kemur.
Þetta finnst mér afhjúpandi.
Þótt Mogginn berji sér á brjóst var allur vindur úr umræðu um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu á Alþingi, eftir að stjórnarliðar höfðu lokið sínum ræðum og stjórnarandstaðan raðaði sér í halarófu á mælendaskrána.
Ég reyndi að ná utan um sumt af því sem er í húfi í pistli dagsins í Mogga. Rökin fyrir aðildarumsókn í stuttu máli:
Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild?
Í gærkvöldi lauk fyrri umræðu um þingsályktun utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild að Evrópusambandinu (ESB). Umræðurnar endurspegluðu að það er erfitt að færa málefnaleg rök gegn því að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Stjórnarandstaðan skautaði létt yfir þá staðreynd að nánast allir flokkar á Alþingi hafi lofað því í kosningum að þjóðin ætti að ráða úrslitum um næstu skref varðandi aðildarumsóknina.
Þrátt fyrir þessa forsögu braust fram í umræðunni ólund út í þá hugmynd að almenningur komi að málum. Þetta er hin gamla og þreytandi varðstaða um fákeppni, samkeppnisforskot og gróða þeirra sem hagnast af háum vöxtum. Já, það var dálítil veiðigjaldalykt af umræðunni. Miðflokkurinn var um tíma orðinn svo innlifaður í ESB-hatrið að hann er farinn að tala gegn lægri vöxtum, einu helsta hagsmunamáli almennings og fyrirtækja. Þetta finnst mér afhjúpandi.
Og ég ætla að segja já.
Tónninn minnti óneitanlega á hversu illa var spáð fyrir EES-samningnum, sem allir styðja nú og vilja eiga. Það var talað um fullveldisframsal, landsölu og þannig mætti áfram telja. Þvert á hrakspár hafði EES í för með sér mikið hagvaxtarskeið, aukin samræming við Evrópureglur (sem stundum er töluð niður) var frábær fyrir íslensk fyrirtæki, samkeppni og samkeppnishæfni atvinnulífsins. Stjórnendur stórra og smárra nýsköpunarfyrirtækja hafa vitnað um að EES var forsenda þess að fyrirtækin gætu vaxið og dafnað á Íslandi. Menntun, rannsóknir og menning hafa einnig notið mjög góðs af Evrópusamvinnu.
Hár fjármagnskostnaður vegna vaxta og verðbólgu á Íslandi er landsins forni fjandi. Það er eitt stærsta hagsmunamál fyrirtækja og heimila að ná fram evruvöxtum. Við fengjum þessi betri kjör í kjölfar aðildar og með upptöku evru. Til þess þurfum við að uppfylla ýmis skilyrði. Þar eigum við skammt í land. Við gætum því fengið evru og evruvexti hraðar en flestir gera sér grein fyrir. Það er mikilvægt eitt og sér. Krónan er einnig þröskuldur sem vinnur gegn samkeppni á banka-, trygginga- og fjármálamarkaði, svo dæmi séu nefnd. Það mun leysa úr læðingi mikinn kraft að íslenskt hagkerfi geti fjármagnað sig og endurfjármagnað sig á evrópskum kjörum.
Það umrót sem er í alþjóðakerfinu og samstarfi þjóða gerir Evrópumálin brýnni en áður. Hvernig gætum við best hagsmuna Íslands, nú og til framtíðar? Hvaða ríki deila gildum okkar og hugsjónum? Eru það ekki Norðurlöndin og Evrópa? Tollabandalag ESB er einnig það skjól sem við þurfum á tímum refsitolla og alþjóðlegs tollastríðs. Ekki vegna þess að það sé víst að við lendum ítrekað í erfiðri stöðu heldur vegna þess að sú staða getur hæglega komið upp.
Þjóðaratkvæðagreiðslan er því mikilvægt og jákvætt mál. Og ég ætla að segja já.
