Marinó G. Njálsson skrifar:
Hún áttar sig alveg á því, að veiðigjöld, sem taka gildi um áramót, eru ekki að skemma afkomu fyrirtækjanna á þessu ári. Þar spilar eitthvað annað inn í.
Allir taka áhættu í lífinu og stundum borgar hún sig, en svo eru önnur tilfelli þar sem hlutirnir fara á verri veg. Í ákvörðunarfræði er sagt að góð ákvörðun tryggi ekki góða útkomu, en hún eykur líkurnar á því.
Stór hluti stærri fyrirtækja á Íslandi gerir upp í erlendum gjaldmiðlum. Þannig njóta fyrirtækin ýmissa kosta, svo sem betri vextir, líklega meiri stöðugleiki gjaldmiðilsins, meira frelsi í lánamálum og fjárfestingum, geta sniðgengið verðtrygginguna, eru með færanlegri rekstur og veiking krónunnar styrkir afkomu þeirra. Ókostirnir eru að misvægi verður milli innlendskostnaðar og erlendra tekna (getur líka verið kostur), laun lúta innlendum dutlungum og styrking krónunnar veikir afkomu þeirra.
Þegar fyrirtæki ákveða að gera upp í annarri mynt en helstu útgjöld þeirra eru í, þá taka þau áhættu. Stundum gengur þessi áhætta upp og stundum kemur ákvörðunin í bakið á þeim. Það er hins vegar ekki stjórnvalda að verja þessi fyrirtæki fyrir óhagstæðri gengisþróun. Þau verða að gera það sjálf. Lausnin er a.m.k ríflega 2000 ára gömul og birtist í ráðningu Jósefs á draumi faraós. Fyrirtækin verða að hafa varasjóð til að nota, þegar harðnar í ári. Önnur lausn er tryggingar, þ.e. líkt og flugfélögin, þá taka menn tryggingar gegn óhagstæðri gengisþróun.
Með núverandi styrkingu gengisins hef ég ítrekað þessa spá mína.
Auðvitað væri gott, ef hægt væri að hafa stöðugleika í hagkerfinu, stöðugt verðlag og stöðugt gengi. Fátt hefur mér þótt furðulegra, en þegar þáverandi seðlabankastjóri og þáverandi aðalhagfræðingur bankans börðu sér á brjósti í ágúst 2016 yfir því að þeir ætluðu að gera rekstur gjaldeyrisskapandi greina erfiðan. Ég hugsaði oft þá: „Hvílíka kjána sem við höfum í Seðlabankanum!“ Þá hafði gengið styrkst mikið og ég spáði því að rekstur sjávarútvegsins myndi versna árið 2017 og ferðaþjónustan yrði í vanda árið 2018. Hvorutveggja gekk eftir. Með núverandi styrkingu gengisins hef ég ítrekað þessa spá mína.
Það breytir samt ekki því, að fyrirtæki sem ausið hafa út peningum til hluthafa sinna síðustu ár, verða að geta tekið áfalli án þess að leita sökudólgs utan fyrirtækisins. Fyrirtækið tók viðskiptalega ákvörðun að gera upp í annarri mynt, það tók líka viðskiptalega ákvörðun að greiða út veglegan arð, þó ljóst væri að krónan væri í styrkingarfasa. Æðstu stjórnendur vita síðan, að þetta er tímabundið ástand, þannig að þetta snýst um að stinga sér í gegn um ölduna.
Svo vil ég minna forsvarsmenn fyrirtækja í sjávarútvegi á það, að núverandi atvinnuvegaráðherra var um tíma ritstjóri viðskiptablaðs Morgunblaðsins. Hún hefur því alveg þokkalega innsýn í viðskiptalíf landsins, eins og viðbrögð hennar við því komið hefur frá tveimur fyrirtækjum í dag benda til. Hún áttar sig alveg á því, að veiðigjöld, sem taka gildi um áramót, eru ekki að skemma afkomu fyrirtækjanna á þessu ári. Þar spilar eitthvað annað inn í.
Greinina birti Marinó á eigin Facebooksíðu. Hún er birt hér með góðfúslegu leyfi höfundar.
