Sigurður Gylfi Magnússon skrifar:
Hún var í fyrsta lagi að leggja áherslu á hvað við hefðum upp á að bjóða, að við værum álitlegur kostur fyrir sambandið og því ætti það að leggja áherslu á að koma til móts við sérþarfir okkar.
„Hlustaði á mjög merkilegan hlaðvarpsþátt sem nefnist The Rest is Politics og þeir Alastair Campell og Rory Stewart stýra þar sem Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra sat fyrir svörum. Það er óhætt að segja að þetta viðtal sæti miklum tíðindum meðal annars það að hún skyldi koma fram í þessum þætti sem er jú einn vinsælasti hlaðvarpsþáttur um stjórnmál í heiminum og líka það að hún hafi slegið rækilega í gegn. Það gerði hún alveg svikalaust að mínu viti; svaraði skýrt og greinilega og bauð almennt af sér mjög góðan þokka. Það var greinilegt að þessir tveir miðaldra karlar – annar tilheyrir áhrifamiklum öflum innan verkamannaflokksins og hinn fyrrum þingmaður íhaldsflokksins – sem hafa marga fjöruna sopið í breskum stjónrmálum voru beinlínis heillaðir af henni.
…hafði ég fyrr um morguninn lesið leiðara Moggans…
Í kjölfarið hafa margir lagt orð í belg og nú fyrir stuttu hlustaði ég á Andrés Magnússon blaðamann á Morgunblaðinu og Andrés Jónsson almannatengil ræða frammistöðu Kristrúnar í síðdegisþætti Bylgjunnar. Fyrir tilviljun hafði ég fyrr um morguninn lesið leiðara Moggans og ég gat ekki annað en brosað í kampinn við þann lestur. Jú, Kristrún stóð sig vel en það var margt „furðulegt“ sem kom fram í máli hennar sem vakti athygli leiðarahöfundar. Aðallega var það nú það að hún skyldi ræða um ógnir í heiminu og að þær væru ein ástæðan fyrir því að Íslendingar væru að líta í kringum sig. Þetta getur ekki komið fólki á óvart, jafnvel ekki Morgunblaðsfólki, því hvert sem litið er – austur eða vestur – er ástandið slíkt að það væri óviturt ef ráðamaður þjóðar eins og okkar myndi ekki vera að velta slíku fyrir sér. Síðan var það náttúrlega spurningin hvort að Kristrún væri að svíkjast að Þorgerði Kartínu með því að halda fram að ESB ætti við sín vandamál að etja og að greinilegt væri að hún væri hálfvolg í afstöðu sinni til bandalagsins – nota bene, þetta er afstaða Morgunblaðsfólks að því sem mér sýnist og var endurtekin í þessum útvarpþætti Bylgjunnar.
Það sem mér finnst vanta í þessa umræðu er að í viðtalinu notaði Kristrún fyrst og fremst tækifærið til að ávarpa ráðamenn Evrópusambandsins óbeint. Hún var í fyrsta lagi að leggja áherslu á hvað við hefðum upp á að bjóða, að við værum álitlegur kostur fyrir sambandið og því ætti það að leggja áherslu á að koma til móts við sérþarfir okkar. Þetta er í fyrsta skiptið sem ég hef heyrt ráðmenn viðra þessa skoðun á alþjóðlegum vettvangi; að ávarpa hugsanlega samningsaðila okkar og benda á hvers vegna það væri fengur fyrir sambandið að semja við okkur og þar vega öryggisrökin mjög þungt í breyttum heimi alheims stjórnmála. Og þess vegna voru öruggisrökin áberandi í málflutningi hennar ekki sem sölupunktur innanlands heldur úti í heimi. Í öðru lagi rakti hún vel þá kosti sem svona bandalag Evrópuþjóða gæti gefið íslensku efnahags- og þjóðlífi. Þar fannst mér söguskýringar hennar vera góðar, að þjóðin eigi sér ekki minningar úr stríðum, að við höfum verið land án innlends hers og að fólk hefði ef til vill aðra tilfinningu fyrir ógnum heimsins en margir nágrannar okkar sem væru „nær vígvellingum“, ef svo má að orði komast, og þessi staðreynd hefði áhrif á umræðuna hér á landi. Fólk skynjaði ekki eins ríkulega ógnir heimsins eins og til dæmis Norðurlandaþjóðirnar sem þyrptust í NATÓ fyrir skemmstu.
Svo römm hefur sú sókn verið…
Vandinn við hin hörkuleg viðbrögð Nei-liðsins við þjóðaratkvæðagreiðslunni hinn 29. ágúst nk og endalausir útúrsnúningar um efni hennar er að við almennir borgarar í landinu höfum ekki fengið tækifæri til að velta fyrir okkur með upplýsandi hætti þeim kostum og göllum sem Kristrún ræddi feimnislaust í umræddu viðtalið – hrópin hafa verið svo yfirþyrmandi og útúrsnúningarnir svo algerir að fólk stendur eftir án skynsamlegra kosta. Ég vil þó taka fram að á þessu eru góðar undantekningar í báðum hópum en maskína Morgunblaðsins og þeirra sem þeim tengjast kasta skugga á þessa umræðu svo vægt sér til orða tekið. Svo römm hefur sú sókn verið að mörgum í kringum mig hefur þótt nóg um.
Ég held að þetta viðtal við Kristrúnu marki ákveðin tímamót í þessari umræðu á næstu vikum þar sem hún sagði skoðun sína en reyndi á sama tíma að tala um málefnið af yfirvegun og ræða efnið þannig að það hefði áhrif út fyrir landsteinana hér á landi. Við þurfum að leggja áherslu á bæði kosti og galla okkar sem þjóðar – sjálfsskoðun af því tagi er mikilvæg og við eigum að mínu viti að nota tækifærið að draga slíkt fram undanbragða laust. Að halda því til dæmis fram að við spilum í Meistaradeildinni en Evrópuþjóðir í deild utandeildarliða eins og einhver spekingurinn gerði nýlega eru ekki boðleg framsetning raka.
Til þess að það fari ekkert á milli mála þá mun ég segja Já í komandi þjóðatkvæðagreiðslu en ég hef alls ekki gert upp hug minn um framhaldið. Áður en að því kemur vil ég fá betri upplýsingar – ég vil ekki láta Ólaf Ragnar Grímsson segja mér hvernig ég eða þjóðin öll eigi að kjósa, svo mikið er víst!“
