Sif Sigmarsdóttir skrifaði:
Sif Sigmarsdóttir er höfundur þessarar fínu greinar:
Dag einn, sumarið 2022, leit Alan Warburton út um gluggann. Fyrir utan íbúð hans í austur London stóð ruslagámur. Flutningamenn tæmdu íbúð á hæðinni fyrir ofan þar sem nágranni hans, hæglátur eldri maður, hafði látist nokkru fyrr. Skyndilega kom Alan auga á listaverk í gámnum. Hann hljóp út. Verkin voru svarthvítar teikningar af óhlutbundnum formum. Alan var sjálfur listamaður. Hann sá að myndirnar voru dregnar af mikilli leikni og bjargaði þeim úr gámnum.
Alan hóf að grafast fyrir um fyrrum nágranna sinn. Hann hét George Westren og hafði verið utangarðs í samfélaginu, glímt við fíkn, verið heimilislaus um tíma og varið mestum tíma sínum í að teikna.
Alan ákvað að reyna að setja upp sýningu með verkum Westren. Til að fjármagna sýninguna bauð hann til sölu eftirprentanir af teikningum Westren. Myndirnar rokseldust. Sagan af listamanninum, sem aldrei var metinn að verðleikum, rataði í fréttamiðla um heim allan. Svo fór að hið virta Saatchi listagallerí í London bauðst til að hýsa sýninguna.
Tilviljanir og heppni
Sagan af George Westren rifjaðist upp fyrir mér þegar þingmaður Sjálfstæðisflokksins, Jón Pétur Zimsen, lagði tilvistarlegt sjálfspróf fyrir þjóðina á Facebook. „Hver ertu?“ spurði þingmaðurinn í færslu. Valmöguleikarnir voru af ýmsum toga. Ertu manneskja sem finnst „erfitt þegar öðrum gengur vel“? Ertu manneskja sem borgar „minna til samfélagsins en þú þiggur“? Finnst þér „þeir sem standa sig vel eiga að vinna töluverða nauðungarvinnu fyrir þá sem leggja sig minna fram“?
Pistill vikunnar í Heimildinni fjallar um trú á verðleika.
Sú kenning verður æ útbreiddari að það séu tilviljanir og heppni sem skilji á milli þeirra sem komast til metorða í lífinu og hinna sem mistekst það.
Flestir þeirra sem njóta velgengni eru annað hvort duglegir eða hæfileikaríkir. En ekki allir sem eru duglegir eða hæfileikaríkir njóta velgengni.
Í bókinni „Success and Luck“ hrekur bandaríski hagfræðingurinn Robert H. Frank goðsögnina um að það séu verðleikar sem skilji milli velgengni og misheppnaðra áforma. Hann segir fólk sem njóti efnahagslegrar farsældar oftast vanmeta þáttinn sem hversdagslegar tilviljanir leiki í velgengni þeirra.
Nefnir hann Bill Gates sem dæmi. Stofnandi tölvurisans Microsoft og einn ríkasti maður veraldar er vafalítið bæði duglegur og hæfileikaríkur. Hefði hann hins vegar ekki fyrir tilviljun sótt á æskuárum sínum einn fárra barnaskóla í heiminum sem veittu nemendum ótakmarkað aðgengi að nýrri uppfinningu sem kallaðist tölva hefði hann ekki smíðað tölvuforrit aðeins þrettán ára að aldri.
Sjálfspróf Jóns Péturs Zimsen er áhugavert innlegg í rannsóknir á hvað það er sem leiðir til velgengni og hvað veldur því að verk okkar enda í ruslagámi.
Union Chapel er sögufræg kapella í Islington, London, sem var reist á árunum 1875 til 1877. Hún er friðlýst og er þekkt fyrir nýgotneska hönnun. Ég sæki þar reglulega tónleika og fyrirlestra. Þar er einnig rekið öflugt starf fyrir fólk sem hefur orðið utangátta í samfélaginu. Árið 1991 átti að rífa kapelluna en fólkið í hverfinu barðist fyrir því að hún fengi að standa.
George Westren lést einn heima hjá sér í Covid-einangrun. Fyrir Covid hafði hann verið reglulegur gestur á teikninámskeiðum í kapellunni.
„Ég minnist George sem hlédrægs og hógværs manns,“ sagði prestur kapellunnar í kjölfar óvæntrar frægðar hans. „Mér fannst alltaf eins og það byggi djúp merking í blíðu hans. Ég er bæði glaður og sorgmæddur yfir því að verk hans skuli loks hljóta viðurkenningu; glaður því hann átti viðurkenninguna skilið, sorgmæddur, því honum entist ekki aldur til að njóta hennar.“
Verk George Westren eru nú til sölu á vefsíðu tileinkaðri honum. „Við teljum að George hafi ekki skapað verk sín með það fyrir augum að þau yrði lokuð í geymslu um aldur og ævi,“ segir í yfirlýsingu frá fjölskyldu hans. „Við höfum því tekið þá ákvörðun að láta frá okkur hluta þeirra svo að aðrir getið annast þau og notið þeirra – en við erum viss um að það hefði verið ósk hans.“
„Saga George er svo áhrifamikil því hún undirstrikar hversu margt fólk er aldrei metið að verðleikum þótt það fremji ótrúleg afrek,“ sagði kvikmyndagerðarmaður sem gerði mynd um Westren.
Afneitun hinna farsælu á eigin heppni er óviðurkvæmileg. Jóni Pétri Zimsen væri hollt að kynna sér lífshlaup George Westren. Af henni gæti hann meðal annars lært auðmýkt.