Þegar samið var um að hægt væri að fækka án þess að launahlutfall útgerðar hækkaði, var gengið út frá því að mönnunin yrði í jafnvægi við þau störf sem vinnan um borð krefðist.
Sjórinn Valmundur Valmundsson, formaður Sjómannasambands Íslands, er til viðtals á mbl.is. Hér fer hluti viðtalsins:
„Árið 2025 og líðandi ár hafa verið gjöful til sjávarins. Verð á fiski hefur hækkað stöðugt. Ágætis loðnuvertíð nýafstaðin. Sjómenn eru þó ekki alveg sáttir. Í kjarasamningi okkar er leiðbeinandi pappír um verðsamning á uppsjávarfiski. Sá verðsamningur inniheldur ekki skilgreint hráefnishlutfall, heldur er sjómönnum og útgerðarmönnum gert að semja um það.
Hráefnishlutfallið skiptir höfuðmáli þegar kemur að aflahlut sjómanna. Hlutfallið er ákveðin stærð af afurðaverði. Hefur verið um 33% í uppsjávarfiskinum mjög lengi. Það má færa rök fyrir því að það eigi að vera hærra.
Því miður var það svo að hásetum var fækkað niður í drep.
Eftir að uppsjávarskipin stækkuðu og mönnunarreglur breyttust um síðustu aldamót lækkaði launahlutfallið á uppsjávarskipunum mikið. Má segja að sjómenn eigi inni þegar kemur að hráefnishlutfallinu miðað við lækkun launahlutfallsins vegna fækkunar sjómanna.
Fækkun í áhöfn
Þegar samið var um að hægt væri að fækka án þess að launahlutfall útgerðar hækkaði, var gengið út frá því að mönnunin yrði í jafnvægi við þau störf sem vinnan um borð krefðist. Því miður var það svo að hásetum var fækkað niður í drep og vinnan sett á hina sem eftir voru. Matsveinn gengur nú vaktir á dekki sem og vélstjórar. Þeir sem sagt ganga í störf hásetanna sem settir voru í land.
Auðvitað hafa skipin stækkað og aðstaða öll um borð í skipunum
batnað mikið. Sjálfvirkni og tæki því tengd hafa létt mönnum störfin. En það er
enn þá svo að allir þurfa sína hvíld þó að allt annað sé til fyrirmyndar um
borð að öðru leyti. Sagan hefur kennt okkur að illa
sofinn sjómaður er hættulegur sjálfum sér og öðrum. Höfum það í huga.
Togaraflotinn
Einnig hafa einhverjar útgerðir ísfisktogara fækkað um tvo háseta. Fjórum höndum færri sem vinna störfin um borð. Það munar um minna. Ekki eru til neinar reglur eða lög um mönnun fiskiskipa nema hve margir réttindamenn þurfa að vera um borð eftir stærð skips og vélarstærð. Ekkert um þá vinnu sem þarf að inna af hendi á hverjum tíma. Fullyrt var að skipstjórar og útgerðarmenn sæju til þess að alltaf væri „rétt“ mannað. Það hefur því miður ekki gengið eftir. Við verðum að staldra við og skoða þessi mál af fullri alvöru með velferð sjómanna í huga.
Kæru sjómenn, komið heilir heim. Ég óska ykkur, fjölskyldum ykkar og landsmönnum öllum gleði og ánægju á Sjómannadaginn, megi hann lengi lifa!“
