Las grein sem Magnús Torfason, tannlæknir og fyrrum landsliðsmaður í knattspyrnu, skrifaði. Þar lýsir hann hvernig fólk var blekkt í hruninu og hvernig Steingrímur J. Sigfússon, þá fjármálaráðherra, spilaði illa leiki. Bréf Magnúsar:
„Mér er runnin reiðin. Búinn að sætta mig við orðinn hlut, því skal nú sagan sögð eins og ég sé hana.
Tengdapabbi var stór ríkur maður sem tapaði stórum hluta eigna sinna við hrunið 2008.
Svo vildi til að tæpum tveimur árum fyrir hrunið arfleiddi hann börnin sín tvö að stofnbréfum sínum í Sparisjóði Keflavíkur. Hvort um sig fékk nákvæmlega sömu upphæð.
Svo kom hrunið.
Fljótlega eftir það ákvað stjórn bankans að uppfæra bréfin. Okkur var sagt að ef Stína uppfærði ekki sín bréf myndi hún tapa fjármunum. Við þyrftum aðeins að skrifa undir tvö verðbréf upp á tæpar átta milljónir hvort. Við þyrftum ekki að hafa áhyggjur því vextir af hlutabréfunum myndu borga þessi verðbréf upp á stuttum tíma. Annað bréfið skrifuðum við undir hjá Spron en hitt hjá Möggu vinkonu okkar í Garðinum. Þegar við skrifuðum undir hjá henni spurðum við hana hvort ekki borgaði sig ekki að selja bréfin. Hún svaraði að það væri enginn að selja, allir héldu að bréfin myndu hækka. Auðvitað trúðum við henni enda kona besta vinar míns.
Hún svaraði samkvæmt því sem hún vissi best. Þrátt fyrir að hún væri útibússtjóri vissi hún ekkert hvað var í gangi hjá sparisjóðsstjórunum, enda tapaði hún einnig fjárhæðum.
Þeir voru þeir einu sem vissu hvað gekk á, gamlir vinir mínir úr fótboltanum.
Ef Stína hefði selt þá hefði hún setið uppi með 140 milljónir.
Svo kom hrunið. Stofnbréfin töpuðust og við sátum uppi með skuldir tvö verðbréf upp á næstum 8 millur hvort. Fljótlega fóru að berast rukkanir um afborganir og við borguðum. Mikil óvissa var á markaðnum og sumir neituðu að borga. Ég talaði við nágranna minn, þekktan sakadómara og góðan vin og spurði hvað við ættum að gera. Á þessum tímum snarhækkuðu vextir, svo kölluð kúlulán voru vinsæl. Við þurftum að borga yfir milljón í vexti milli rukkana. Hann taldi mjög varasamt að borga ekki enginn vissi hvernig þróunin yrði. Á þessum tíma greindist ég með krabbamein sem ég vissi ekkert hvernig myndi enda. Mér leist ekki á að skilja konuna eftir með sívaxandi skuldir sem enginn vissi hvernig enduðu, svo ég ákvað að taka út séreignarsparnað sem ég átti og borga út annað lánið, hitt borguðum við svo smátt og smátt. Samanlagt borguðum við 18-20 milljónir allt með peningum sem ætlaður var til ellinnar og ég búinn að borga skatt af.
Það reyndist rétt.
Á þessum tíma kom sendinefnd frá hreppi fyrir norðan sem hafði hafið samstarf við Sparisjóðinn og allir ætluðu að græða. Þeir höfðu keypt fyrir um 100 milljónir stofnbréf hver bóndi. Hreppurinn stefndi í þrot. Steingrímur Sigfússon fjármálaráðherra tók á móti nefndinni. Hann sagðist ekkert geta gert þeim til bjargar, jafnt yrði að ganga yfir alla.
Við Stína hlustuðum á þetta í útvarpinu, ég sagði strax, það verður fundin leið þeim til bjargar.
Það reyndist rétt. Steingrímur notaði sömu leið og útrásargæjarnir, skipti um kennitölur.
Aðferðin sem hann fann var að setja Sparisjóðinn á hausinn og stofna nýjan sparisjóð, Sp Kef, sem sé ný kennitala. Lét þann sjóð ganga í ár setti hann svo á hausinn og lét Landsbankann taka yfir hans eignir.
Nú féll afdrifaríkur dómur sem dæmdi öll lánin til uppfærslu stofnbréfa ólögleg. Þar með sluppu bændurnir og þeir aldrei borguðu lánin en hinir samviskusömu sem borgað höfðu töpuðu öllu. Kennitöluflakkið bjargaði. Landsbankinn bar enga ábyrgð á gamla sparisjóðnum aðeins á Sp Kef.
Allir sem höfðu borgað af lánunum töpuðu en hinir sem aldrei borguðu sluppu.
Stofnuð voru samtök stofnfjáreigenda og nokkrir heitir fundir haldnir. Ráðnir voru þekktir lögfræðingar og mikið stóð til.
Þessi samtök borguðu milljónir fyrir skýrslu um fall sparisjóðsins en samtökin fengu ekki að sjá þá skýrslu fyrr en mörgum árum eftir að hún varð til.
Mikið var rætt um málaferli og skaðabætur meðal þessa félags.
Ég er löngu búinn að sjá…
En endirinn varð sá að sú eina sem fór í mál við Landsbankann var Stína. Stofnfjáreigenda félagið gafst upp. Þarna tapaði stór hluti fátæks fólks sem var platað til að kaupa verðbréf aleigunni.
Við höfðum lítið að gera í Landsbankann með sína 10 topp lögmenn. Þeim tókst að fresta málinu i eitt ár og gerðu allt til að auka kostnað okkar við réttarhöldin. Loks þegar réttur var settur og ég sá lögmann bankans ganga í salinn og heilsa dómaranum, vissi ég strax að þessi dómari myndi aldrei dæma gegn bankanum.
Þegar dómurinn féll Landsbankanum í hag kom undarlegt fyrir. Dómarinn dæmdi okkur ekki til að borga verjandalaun landsbankans eins og venja er. Hann sagði í dómnum að það væru svo mörg vafaatriði í málinu að honum fannst ekki sanngjarnt að við greiddum þeirra lögfræðikostnað. Þetta segir sína sögu. Mér er sagt að lögfræðingur bankans hafi orðið hissa á að málinu skildi ekki vera áfrýjað. Við ákváðum að gera það ekki vegna kostnaðar og áhættu. Okkar lögfræðingur taldi að annað verðbréfamálið væri tapað en hitt myndi kannski vinnast en þar var upphæðin ekki það há að það borgaði sig að taka sénsinn. Ef við töpuðum í hæstarétti yrðum við að borga lögfræðikostnað Landsbankans frá upphafi, bæði í undirrétti og yfirrétti sem yrði dágóð upphæð.
Ég er löngu búinn að sjá að ég vil ekki eyða ævinni í að velta mér upp úr þessu svikamáli. . Ég hef aldrei verið fjármálamaður og komist að raun um það að það er allt annað sem gefur lífinu gildi. Alltaf verið þurs á sviði fjármála.
Ég hugsa oft til þeirra sem horfa þurftu í hvern aur og töpuðu aleigunni. Trúðu og létu fjármálaspekúlantana plata sig.
„Ýmsir verða af aurum apar“.
