Sigurður Sigurðsson
byggingaverkfræðingur og áhugamaður um bætt samfélag, skrifar:
Þetta fólk á rétt á bótum. Frakkar sýndu það nýverið í svipuðu máli að hægt er að sækja rétt fórnarlamba spillingar í gegnum dómstóla – en hvar er íslenska ríkið í því að rétta hlut þeirra?
Margir sáu líklega magnaða og hrollvekjandi frétt Helga Seljan. Hún snýst nefnilega ekki bara um flókin aflandsfélög og lögfræðilegar tæknilegar útfærslur í Samherjamálinu (Fishrot). Hún snýst um eitthvað miklu nær okkur: Hver borgar ábyrgðina þegar hlutirnir fara úrskeiðis? Hér eru nokkrar grjótharðar og óþægilegar staðreyndir sem við sem samfélag verðum að horfast í augu við:
Auðu stólarnir í Atlanta: Á stórri alþjóðlegri spillingarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Atlanta var sérstök málstofa um Samherjamálið. Þar blasti við átakanleg sjón: Stólarnir merktir fulltrúum Íslands voru tómir. Íslensk stjórnvöld hafa aldrei sent fulltrúa á þessar ráðstefnur. Við mætum einfaldlega ekki þegar ræða á spillingarmál sem tengjast okkar eigin bakgarði.
Einkavæddur gróði – Þjóðnýttur skaði: Þetta er kunnuglegt stef úr Íslandssögunni (muna allir eftir Icesave?). Kerfið virkar þannig að örfáir aðilar geta skotið milljarða hagnaði undan í gegnum flókin skattaskjól, en þegar orðspor þjóðarinnar er lagt í rúst á alþjóðavettvangi situr íslenskur almenningur eftir með siðferðislega og hugsanlega fjárhagslega skellinn.
Spilling er ekki einkamál stórfyrirtækja þegar orðspor heillar þjóðar er í húfi.
Mannlegi harmleikurinn handan talnanna: Spilling er ekki fórnarlambslaus. Í Namibíu blasir við hrein neyð þar sem sjómenn hafa misst vinnuna, fjölskyldur hafa splundrast og fátækt fólk situr eftir í hálfbyggðum kofum vegna þess að auðlindirnar voru dregnar út úr landinu til Íslands. Þetta fólk á rétt á bótum. Frakkar sýndu það nýverið í svipuðu máli að hægt er að sækja rétt fórnarlamba spillingar í gegnum dómstóla – en hvar er íslenska ríkið í því að rétta hlut þeirra?
Hvað gerum við í ágúst? Í ágúst göngum við að kjörborðinu í þjóðaratkvæðagreiðslu um Evrópusambandið. Fyrir marga geta rökinn varla orðið skýrari en þetta. Spurningin snýst ekki bara um tollskrár, hún snýst um fullveldi, gagnsæi og alþjóðlegt réttlæti. Innan ESB gilda mun strangari reglur gegn peningapvætti, aflandseyjum og milliverðlagningu stórfyrirtækja. Eigum við áfram að standa ein á hliðarlínunni með auðu stólana okkar, eða viljum við verða hluti af öflugu, alþjóðlegu regluverki sem bítur og krefst ábyrgðar? Það er kominn tími til að við hættum að loka augunum. Spilling er ekki einkamál stórfyrirtækja þegar orðspor heillar þjóðar er í húfi.
