40 milljarðar króna til varnarmála – þingmenn fá engar upplýsingar

 

„Fara nefndarmennirnir þess á leit við forseta Alþingis að hann hlutist til um að ráðuneytin svari gagnabeiðnum fjárlaganefndar í samræmi við ákvæði þingskapalaga.“

„Þingmenn stjórnarandstöðuflokkanna fá engar upplýsingar um til hvaða varnartengdu málefna þeir fjármunir hafa runnið sem stjórnvöld segja að varið hafi verið til slíkra verkefna á síðasta ári, en fullyrt er að útgjöld til þeirra hafi numið um 40 milljörðum það ár. Til samanburðar námu útgjöld til málaflokksins um 7 milljörðum árið 2024,“ segir í Moggafrétt i dag.

„Með þessu er þingmeirihlutinn að gefa þau skilaboð að framkvæmdavaldið geti leynt fyrir þingi og þjóð upplýsingum sem nauðsynlegar eru til að Alþingi geti sinnt sínu hlutverki. Það er grafalvarlegt,“ segir Guðlaugur Þór Þórðarson, alþingismaður Sjálfstæðisflokksins og nefndarmaður í fjárlaganefnd þingsins.

„Í bréfi sem hann og þrír aðrir nefndarmenn í fjárlaganefnd sendu forseta Alþingis fyrr í þessari viku og Morgunblaðið hefur undir höndum kemur fram að 22. október 2025 hafi fjárlaganefnd sent upplýsingabeiðni til utanríkisráðuneytisins um sundurliðun þeirra 24 milljarða sem þá var talið að varið hefði verið til varnartengdra verkefna árið 2025. Svar barst ekki fyrr en rúmum mánuði síðar, en í því voru ekki umbeðnar upplýsingar. Tekið var fram að utanríkisráðuneytið og fjármála- og efnahagsráðuneytið væru að vinna að nánari greiningu á varnartengdum útgjöldum og sérstaklega tiltekið að skýrsluskil til Atlantshafsbandalagsins varðandi útgjöld bandalagsríkja til varnartengdra verkefna yrðu 15. maí 2026,“ segir í fréttinni.

Segir í bréfinu til forseta Alþingis að eftir að svar ráðuneytisins hafi borist hafi upplýsingabeiðni fjárlaganefndar verið margítrekuð við ráðuneytið, en án þess að umbeðnar upplýsingar væru veittar. Loks hafi borist svar frá fjármála- og efnahagsráðuneytisinu 11. júní sl. þar sem það sé mat ráðuneytisins í samráði við utanríkisráðuneytið, að ekki sé unnt að senda upplýsingar um nánari sundurliðun í formi minnisblaðs á þessum tímapunkti.

„Við getum hins vegar komið á fund fjárlaganefndar, það er fulltrúar fjármála- og efnahagsráðuneytisins og utanríkisráðuneytisins, þar sem veitt verður innsýn í þessa sundurliðun munnlega og svarað spurningum nefndarinnar,“ segir í svari fjármála- og efnahagsráðuneytisins.

Nefndarmennirnir fjórir, þeir Guðlaugur Þór Þórðarson, Njáll Trausti Friðbertsson, Stefán Vagn Stefánsson og Karl Gauti Hjaltason, segja í bréfinu að þeir telji viðbrögð ráðuneytanna ekki vera í samræmi við skýr ákvæði þingskapalaga um rétt þingnefnda til aðgangs að gögnum frá stjórnvöldum.

Í fyrsta lagi hafi ráðuneytin ekki orðið við beiðni nefndarinnar innan þess frests sem þingskapalög mæla fyrir um, en þar er kveðið á um að stjórnvöld hafi frest í sjö daga til að svara fyrirspurnum frá þingnefndum. Þá hafi heldur ekki verið farið að kröfum laganna um að synjun á veitingu upplýsinga skuli vera rökstudd.

„Synjun ráðuneytanna er ekki rökstudd á nokkurn hátt, heldur því eingöngu haldið fram að ekki sé unnt að verða við beiðninni, án þess að tiltaka á hvaða grundvelli ráðuneytin komast að þeirri niðurstöðu,“ segir í bréfi nefndarmannanna.

Kemur þar og fram að af ákvæðum þingskapalaga og þeim lögskýringargögnum sem þar búa að baki leiði að mjög veigamiklar ástæður þurfi að vera fyrir hendi svo heimilt sé að takmarka aðgang að gögnum og beri stjórnvöldum að rökstyðja slíka synjun sérstaklega. Benda nefndarmennirnir á að þingmenn séu bundnir þagnarskyldu um trúnaðarupplýsingar.

Fara nefndarmennirnir þess á leit við forseta Alþingis að hann hlutist til um að ráðuneytin svari gagnabeiðnum fjárlaganefndar í samræmi við ákvæði þingskapalaga.