Spurningin er hvort stjórnvöld vilja að auðlind þjóðarinnar skapi tækifæri fyrir sem flesta landsmenn eða hvort núverandi fyrirkomulag eigi að halda áfram að takmarka þann möguleika.
Magnús Guðbergsson.
Sjávarútvegur: Magnús Guðbergsson skrifaði:
„Í umræðunni um strandveiðar er oft horft á stærð báta, hraða þeirra eða tæknibúnað. En sú umræða missir marks. Kjarni strandveiða snýst ekki um stærð báta heldur um aðgang almennings að sameiginlegri auðlind þjóðarinnar.
Í dag eru strandveiðar bundnar við takmarkað tímabil og háðar ströngum afla og sóknartakmörkunum. Þær eru því langt frá því að vera frjálsar veiðar. Samt eru þær eitt af fáum úrræðum sem eftir standa fyrir einstaklinga og fjölskyldur sem vilja stunda útgerð án þess að kaupa eða leigja aflaheimildir af þeim sem þegar hafa yfirráð yfir þeim.
Sú staða að þúsundir milljóna króna séu bundnar í bátum…
Sú staða að þúsundir milljóna króna séu bundnar í bátum, tækjum og mannauði sem aðeins nýtast hluta úr ári er ekki afleiðing óska sjómanna. Hún er afleiðing stjórnmálalegra ákvarðana sem hafa takmarkað aðgang almennings að auðlindinni á sama tíma og aflaheimildir hafa safnast á sífellt færri hendur.
Afleiðingarnar sjást víða um land. Minni sjávarbyggðir eiga sífellt erfiðara með að byggja upp atvinnu og verðmætasköpun. Fjárfestingar liggja vannýttar stóran hluta ársins og fólk sem hefur bæði þekkingu og vilja til að skapa verðmæti fær ekki tækifæri til þess.
Ef markmið stjórnvalda væri að efla byggðir, fjölga tækifærum og auka verðmætasköpun innanlands væri hægt að fara aðra leið. Hægt væri að tryggja sérstakar aflaheimildir sem færu beint til þeirra sem landa afla á fiskmörkuðum landsins. Með því væri þjóðin sjálf að ráðstafa hluta af auðlind sinni til atvinnusköpunar og uppbyggingar í stað þess að aðgangurinn væri nær alfarið háður viðskiptum með aflaheimildir.
Slík leið myndi styrkja atvinnulíf í smærri byggðarlögum, auka umsvif í þjónustu og vinnslu og gera fólki kleift að nýta betur þá fjármuni sem þegar eru til staðar. Verðmætin myndu dreifast víðar um samfélagið og skila sér betur inn í íslenskt hagkerfi.
Strandveiðar eiga ekki að vera sumarúrræði.
Raunverulega spurningin er því ekki hvort strandveiðibátar séu orðnir stærri eða tæknivæddari en áður. Spurningin er hvort stjórnvöld vilja að auðlind þjóðarinnar skapi tækifæri fyrir sem flesta landsmenn eða hvort núverandi fyrirkomulag eigi að halda áfram að takmarka þann möguleika.
Strandveiðar eiga ekki að vera sumarúrræði. Þær eiga að vera raunverulegur atvinnuvegur sem gerir fólki kleift að nýta þekkingu sína, fjárfestingar og vinnuafl til verðmætasköpunar allt árið um kring.
Í dag er talað um aukið atvinnuleysi og hærri húsnæðiskostnað þetta er meðal þess sem hægt væri að laga að einhverju leyti með aukinni þátttöku almennings á smærri bátum sem myndu fá tækifæri til að nýta fastafjármuni sína betur.“
